De F-16 is een van oorsprong licht-gewicht 1-motorige straaljager die is omgebouwd tot een multi-role vliegtuig, geschikt voor operaties wereldwijd. Van de oorspronkelijke versie zijn 110 varianten gebouwd in gebruik bij 24 landen. De F-16 is een relatief goedkope straaljager en mede dankzij de vele soorten missies die hij kan uitvoeren en de verschillende wapens is het een aantrekkelijke straaljager voor zowel supermachten als landen met lagere defensie budgetten. De F-16 kan worden uitgerust met lucht-lucht raketten zoals de AIM-9 Sidewinder en de AIM-120 AMRAAM, precisie bommen zoals GBU-31 JDAM, laser geleide lucht-grond raketten zoals de AGM-65 Maverick, kruisraketten, geavanceerde verkenning- en targetingpods en externe brandstof tanks. Een onbekend aantal (Nederlandse) F-16's kan raketten met een nucleaire kop afvuren.

Oorsprong
De F-16 is ontworpen door General Dynamics en Lockheed-Martin in opdracht van de Amerikaanse Luchtmacht (hierna USAF) ter vervanging van de F-104 Starfighter in de tijd van de Vietnam oorlog.
Enkele belangrijke eisen van de Amerikaanse Luchtmacht waaraan het ontwerp moest voldoen waren:

- een licht-gewicht straaljager
- goedkoper dan dan de F-15
- voordelig qua kosten in onderhoud
- makkelijk te onderhouden
- Mach 2+
- high performance

Na ontwikkeling in 1972 van 2 prototypes door General Dynamics (YF-16) en Northrop Grumman (YF-17) heeft de USAF na evaluatie van beide types in 1976 gekozen voor de YF-16 (nu F-16). Aangezien de USAF ook F-15's had werd besloten de F-16 te ontwikkelen voor lucht-lucht en lucht-grond taken en de F-15 te blijven gebruiken voor alleen lucht-lucht taken. De F-16 was het eerste operationele vliegtuig dat was uitgerust met een fly-by-wire flight control system.

Versies (under construction)
Alle F-16's zijn geproduceerd in blokken. Een blok is een mijlpaal voor een nieuwe configuratie F-16. Binnen een blok zijn nog "miniblocks". Een block aanduiding van F-16 die eindigt met een 0 of met 2 duidt aan dat met een 0 dat de straaljager een motor heeft van General Electric en als het eindigt op een 2 de straaljager een motor heeft van Pratt and Whitney.

F-16A/B
Block 1
Block 5
Block 10
Block 15
Block 15 OCU
Block 20

F-16C/D
Block 25
Block 30/32
Block 40/42
Block 50/52
Block 50/52+

F-16E/F
Block 60
De F-16EF Block 60 is een van de nieuwste en modernste F-16 versies op dit moment en alleen in gebruik bij de Verenigde Arabische Emiraten.

Specifieke versies
F-16ADF
F-16AM/BM (MLU)
De F-16AM (eenzits) en F-16BM (2-zits) is de aanduiding voor F-16's die sinds 1998 zijn gemoderniseerd als onderdeel van het Midlife Update-programma. De AM en BM versies zijn in gebruik bij de EPAF-luchtmachten (Nederland, België, Noorwegen en Denemarken) en Portugal.
F-16XL
De F-16XL was een door Lockheed speciaal ontwikkeld versie voor een project van de USAF. Het concurrerende type van Boeing won echter de competitie met wat nu de F-15E Strike Eagle is.

Kenmerken
De F-16 is een meerdere takige jachtbommenwerper die andere straaljagers overtreft wat betreft gevechtsafstand (de afstand om een naar een lucht gevecht te vliegen, te vechten en veilig terug te keren). De F-16 kan alle doelen traceren zowel laag als hoog in alle weersomstandigheden.
De F-16 kan bij een lucht-grond aanvals missie meer dan 860 kilometer vliegen, zijn bommen met superioriteit afwerpen, indien noodzakelijk zichzelf verdedigen tegen vijandelijke vliegtuigen en veilig terug keren. De F-16 piloot hoeft zijn tegenstander niet visueel te zien om hem te raken.

Verschil andere straaljagers
MiG-29
De F-16 schijnt het beter te doen dan de MiG-29 wat betreft geleide munitie. Bij visuele gevechten moet de F-16 het afzien.
F-104 Starfighter
De F-16 is de vervanger van de Starfighter bij de US Air Force. De F-16 onderscheidt zich hoofdzakelijk door verbeterde aerodynamica, betere bestuurbaarheid (hoofdzakelijk door het FBW systeem, de F-104 is zeer onstabiel), verbeterde manoeuvreerbaarheid en goedkoper te onderhouden.
F-15 Eagle
De F-16 is een later dan de F-15 ontwikkelde straaljager met als doel lichter en goedkoper te zijn dan de F-15. De F-15 heeft 2 meer krachtigere motoren en is primair bedoeld voor lucht-lucht gevechten.
F/A-18 Hornet
Na een oefening tussen F/A-18's van het USMC en F-16's van de USNG kwamen de Amerikanen tot de conclusie. In sommige missies is de F-16 beter, in andere missies de F/A-18. Op lage hoogte en met hoge snelheden is de F-16 meer geschikt. Bij lage snelheden en manoeuvreerbare vluchten is de F/A-18 beter. "Het zijn allebei uitdagende vliegtuigen om tegen te vechten. Ze hebben allebei verschillende middelen om te vechten en zijn allebei in staat hun missie te volbrengen". Aldus Brig. Gen. Mike I. Edwards, commander, 140th Fighter Wing van de Amerikaanse Luchtmacht.
Tevens kan is de F/A-18 Hornet/Super Hornet 2-motorig en kan opstijgen en landen vanaf vliegdekschepen. De Super Hornet heeft een geavanceerde radar dan de de meeste huidige F-16's.
F-35 Lightning II
De conventionele versie van de F-35 is de opvolger van de Amerikaanse F-16's. De F-35 onderscheidt hoofdzakelijk zich wat betreft stealth, motor vermogen, avionica en radar.

Algemeen
Het bouwen van 1 F-16 duurt 3 jaar. De F-16's worden gebouwd door de Fort Woth Plant in de Verenigde Staten. In deze fabriek werken 5000 mensen (januari 2005). De laatst F-16 voor de Amerikaanse luchtmacht is pas in 2005 afgeleverd. Vandaag de dag worden er nog F-16's gemaakt voor onder andere Israël, Chili, Polen en de Verenigde Arabische Emigraten. De prijs van een F-16 is onder andere afhankelijk van hoeveel er worden gekocht en waarmee ze zijn uitgerust.

Gebruikers
Meer dan 4000 F-16's zijn in gebruik bij 24 landen in 110 verschillende versies. Enkele gebruikers zijn:

Foto 1: 2 Amerikaanse F-16's vliegen bewapend voor een missie boven Irak
Foto 2: F-16 gespoten als agressief
Foto 3: Zwaar bewapende Amerikaanse F-16 vliegt boven Afghanistan
Foto 4: USAF F-16CJ

2. België
België heeft de beschikking over 72 F-16AM en F-16BM straaljagers waarvan 60 aangeboden aan de NAVO. Deze zijn gestationeerd op de vliegbases Kleine-Brögel en Florennes. België heeft samen met Nederland, Noorwegen en Denemarken zijn F-16 vloot gemoderniseerd met de Midlife Update. België verwacht zijn F-16's te kunnen gebruiken tot 2015. Een duidelijke opvolger is er nog niet, misschien dat België de laatst ontwikkelde F-16 (Block 60) koopt als vervanger.
- Op 9 september 2005 is een Belgische F-16 neergestort boven de Waddeneilanden (Nederland).

Missies
Belgische F-16 zijn onder andere ingezet in Bosnië tijdens operatie Allied Force en zijn net als Nederlandse F-16's jarenlang gestationeerd op vliegbasis Villafranca in Italië.
--- In 2004 zijn Belgische F-16's uitgezonden naar Letland om de nieuwe NAVO grenzen te beveiligen. (De nieuwe NAVO landen hebben hiervoor nog niet de middelen en 1 van de hoofdtaken van een luchtmacht is het beveiligen van de NAVO-grenzen).
--- Rond juli 2005 zullen 4 Belgische F-16's in Afghanistan worden gestationeerd.
--- In het jaar 2003 of 2004 zijn 2 Belgische F-16's afkomstig van Vliegbasis Kleine-Brögel neergestort boven de Ardennen. Hierbij is 1 vlieger omgekomen.

3. Denemarken
1 Deense F-16AM is op 17 november 2005 doorgeschoten tijdens het landen waardoor de neus de grond heeft geraakt en zodanig is beschadigd. De Deense piloot bleef ongedeerd.

F-16AM	F-16AM

4. Nederland
De Nederlandse Koninklijke Luchtmacht beschikt over 90 operationele F-16A/BM's van de oorspronkelijk 213 gekochte F-16's. In 1979 kocht Nederland de F-16A en F-16B (block 1-5). Daarna zijn er meer gekocht of sommige zijn omgebouwd tot block 20-25. De Block 25 F-16 die Nederland heeft kunnen de moderne AMRAAM raketten meevoeren en precisie grond-aanvallen verrichten. Daarnaast hebben ze een verbeterde radar; de Westinghouse (AN/APG-68). Deze heeft een grotere afstand, betere resolutie en beschikt over meerdere modes.

15 Klu F-16's Juni 2009


In Nederland zijn de F-16's nog eens aangepast om ook bombardementen te kunnen uitvoeren (Multi-role jachtvliegtuig). Bij aankoop heeft Nederland 213 F-16's gekocht, na de defensiebegroting van 2005 (of 2004) zijn dat er nog maar 108 (nu 105 vanwege het neerstorten van 3 vliegtuigen) waarvan 90 beschikbaar zijn voor NAVO operaties. De 105 F-16's zijn gestationeerd op vliegbasis Volkel en Vliegbasis Leeuwarden (voorheen ook vliegbasis Twente). De F-16's die op vliegbasis Twente stonden zijn verkocht aan Chili en worden in het 3e kwartaal van 2006 overgedragen aan Chili.

Op 10 augustus heeft een 52-jarige vredesactivist (tegen kernwapens) ingebroken in een hangaar op Vliegbasis Woensdrecht. Daarbij heeft hij 2 F-16's (F-16AM J-369 en de F-16BM J-066) die geschikt waren om kernwapens te dragen, bewerkt met een hamer en vooral de raket lanceerder vernield. De man is opgepakt door de Koninklijke Marechaussee. Hij was al 11 keer eerder het land uitgezet als gevolg van zijn antikernwapens protesten.

Crash
Op donderdag 31 augustus 2006 is een Nederlandse F-16 neergestort in Afghanistan in de provincie Ghazni waarbij de 29-jarige piloot om het leven kwam. De Klu gaat uit van een ongeluk.
Op donderdag 21 september 2006 is een Nederlandse F-16BM (J-068) neergestort op vliegbasis Volkel na het maken van een doorstart. Na ongeveer 10 vlammen en knallen uit de motor stopte de motor er mee. De piloten wisten zich in veiligheid te brengen met hun schietstoel en bleven ongedeerd. Het toestel vloog verder (rakelings langs de verkeerstoren) waarna hij neerstortte.

Verkoop F-16's
Op 16 december 2005 zijn 18 Nederlandse F-16's verkocht aan Chili. Deze zullen in 2006 en 2007 aan Chili worden geleverd.
Er zullen 2 of 3 F-16's aan Jordanië worden verkocht.
Er zijn plannen om 26 Nederlandse en Belgische F-16's aan Pakistan te verkopen. Hoeveel NL F-16's is niet bekend.
Op 16 september 2008 maakte de NL regering bekend dat de Nederlandse Luchtmacht opnieuw 18 F-16's moet afstoten. Hierdoor zal het aantal afnemen van 90 naar 72 operationele F-16's



Updates
Midlife Update project (Mlu)
De luchtmacht is in 1998 begonnen met het moderniseren van de F-16's genaamd het Midlife Update project. De noodzaak van deze modernisering kwam op initiatief van België. Samen met de luchtmachten van België, Denemarken en Noorwegen is de Nederlandse luchtmacht het Mlu project gestart. Deze 4 luchtmachten samen worden sindsdien aangeduid als ''European Participating Air Forces'' (EPAF). De noodzaak voor het Mlu project was dat Europese F-16's onder heel andere klimatologische omstandigheden vliegen dan de Amerikaanse F-16 (de F-16 is ook gebouwd op de weersomstandigheden in Amerika). De Europese F-16's hadden hogere slijtage en dergelijke mede door het vele laagvliegen.

Modernisering Peacer Amstel
In 2003 worden alle F-16's opnieuw gemoderniseerd omdat de opvolger (waarschijnlijk de Lightning II) pas rond 2012 in dienst komt en met opleidingen en alles pas jaren laten operationeel is. Hiervoor worden de F-16's geüpdate onder de naam peacer Amstel welke wordt uitgevoerd op Vliegbasis Woensdrecht door Fokker. Met deze modernisering zullen de F-16 het nog tot 2020 moeten kunnen volhouden. Ook krijgen ze steeds nieuwe Software pakketen. De laatste nieuwe is M3 of M4 maar er men is al bezig aan M5.

Laag vliegen op Goose-Bay
Laag vliegen was bedoeld om onder het bereik van vijandelijke radar te vliegen en werd beoefend op Goose-bay in Canada. Dit laagvliegen is overigens afgeschaft dus alle reclames van de luchtmacht hierover zijn niet meer van toepassing!!! De reden is dat met de komst van high-tech precisie wapens straaljagers vanaf hoge hoogte, doelen tot op 1 of 2 meter nauwkeurig kunnen bombarderen. Veelal worden dit soort wapens op de grond nog eens naar hun doel geleidt door special forces. Deze tactiek wordt al veelvuldig toegepast door de Verenigde Staten met name in Afghanistan.

Missies
- Nederlandse F-16 zijn van 1993 tot 2001 gestationeerd geweest op vliegbasis Villafranca en Amendola ter behoeve van inzet in NAVO verband boven Bosnië. Hiertoe vormde Nederland samen met Belgische F-16 een eenheid die naast fotoverkenningen mee deed aan de operaties: Delibrate Force, en Allied Force. Beide waren NAVO operaties. De eerste was tegen Bosnisch-Servische doelen en Allied force was rondom Kosovo. Nederlandse F-16's vlogen meer dan 1300 missies en hebben een Mig-29 neergeschoten. Daarnaast hebben de F-16's tal van vliegbasissen en andere gebouwen gebombardeerd.
- Na aanvraag van de Verenigde Staten voor Close Air Support van Amerikaanse Special Forces zijn Nederlandse F-16's en een KDC-10 in 2002 ingezet in Afghanistan ten behoeve van Operatie Enduring Freedom. Hiervoor zijn de F-16's gestationeerd op de vliegbasis Manas in Kirgizië. Ze maakten deel uit van een groep van 18 F-16's: 6 uit Nederland, 6 uit Noorwegen en 6 uit Denemarken.
- Vanaf 1 april 2005 tot heden worden er 4 zwaarbewapende F-16Mlu M2 straaljagers van de Klu en 4 F-16's van de Belgische luchtcomponent onder een bilaterale samenwerking, ingezet in Afghanistan ten behoeve van ISAF. De 4 straaljagers zullen verkenningen uitvoeren, het leveren van luchtsteun en het tonen van een dominante aanwezigheid (show of force). De F-16 zijn gestationeerd op Kabul International Airport en zouden later worden overgeplaatst naar Luchtmacht Bases Bagram maar dat is nog steeds niet gebeurt.
- Van 1 april 2005 tot 30 juni werden vier F-16 gestationeerd op het Litouwse vliegveld Siauliai. Nederland neemt als NAVO-lid de Quick Reaction Alert-(QRA)-taak over. Dit wordt ook wel een Air-Policing taak genoemd. Deze politie taak is het controleren van het luchtruim van de drie Baltische staten Estland, Letland en Litouwen. Deze landen hebben zelf nog heen straaljagers om dit te doen. De NAVO landen - waaronder Nederland - bewaken in vredestijd continue het NAVO Luchtruim op onbekende of verdachte vliegtuigen. Deze taak wordt gecoördineerd vanuit CAOC2 in Kalkar.
- Op zondag 3 juli zijn 3 F-16's van vliegbasis Twente naar Aruba vertrokken om te zoeken naar de vermiste Amerikaanse Natalee Holloway. De NL F-16 straaljagers hebben infrarood camera's waarmee ze het eiland en de oceaan in de omgeving kunnen afspeuren.

5. Noorwegen
Noorwegen beschikt over 57 stuks F-16A en F-16B gevechtsvliegtuigen.

6. Chili
Chili heeft in het kader van het door hun opgestelde Peace Puma programma 10 nieuwe geavanceerde Block 50 F-16s gekocht. Daarvan zijn 6 enkel-zits F-16C en 4 twee-zits F-16Ds. De eerst gemaakte F-16 wordt gebruikt voor test-vliegen, de 2e en 3e om Chileense technici op te leiden voor het vliegtuig onderhoud. De vliegtuigen daarna worden direct naar Chili gevlogen. De aflevering van alle 10 vliegtuigen staat gepland voor 2006.
Op 16 december 2005 zijn 18 Nederlandse F-16's verkocht aan Chili. Deze zullen in 2006 en 2007 aan Chili worden geleverd (MLU modificatie wordt verwijderd).

F-16A

7. Egypte
De Egyptische Luchtmacht bestelde in 1980 42 F-16's bij Lockheed-Martin. Daarna volgde nog 5 orders waarna het aantal Egyptische F-16's uitkwam op een totaal van 240.

In Maart 2010 plaatste Egypte een order bij Lockheed-Martin voor de 20 F-16's Block 52, waarvan 16 F-16C's en 4 F-16D's.

1 Egyptische F-16 is neergestort tijdens de oefening Bright Star 2005.

F-16A

8. Griekenland
Griekenland beschikt over F-16C en F-16D straaljagers. In 2005 heeft Griekenland een contract gesloten voor de aankoop van 40 nieuwe F-16C en F-16D Block 52+ straaljagers voor een bedrag van ruim 3.1 miljard dollar. Deze extra straaljagers zullen de A-7 Corsair en nog een type straaljager (F-1 Mirage of F-4 Phantom) vervangen. Meer details over de uitrusting van de F-16's zie F-16 technische informatie.

9. India
Lockheed-Martin hoopt op de verkoop van 126 F-16 aan India. Als de F-16 wordt gekozen zullen ze in India worden gemaakt met lokaal gemaakte componenten.

10. Israël
De Israëlische Luchtmacht beschikt sinds 1980 over F-16's die worden gebruikt voor aanvals- en onderscheppingsmissies. Al na een jaar dat ze werden geleverd voerde Israëlische F-16's aanvalsmissies uit op een Iraakse nucleaire reactor die compleet werd vernietigd.
Ook tijden Operation Peace for the Galilee bereikte Israel lucht dominantie door 40 Syrische vliegtuigen neer te halen.

De Israëlische Luchtmacht beschikt over ruim 360 F-16's + 104 geavanceerde F-16I Soufa's.

IAI F-16

11. Italië
De Italiaase Luchtmacht beschikt over ten minste 34 stuks F-16 Block 15 ADF (Air Defence Fighter) gevechtsvliegtuigen die zijn geleased van de Amerikaanse Luchtmacht. Deze zijn een interim oplossing voor de EF2000 in operationele dienst is.

F-16A

12. Jordanië
Sinds Jordanië een vredesakkoord heeft getekend met Israël zijn de Verenigde Staten akkoord gegaan met de levering van de F-16 straaljagers. Hierdoor is de veiligheidssituatie in Jordanië veranderd en is het land meer op de Westerse lijn gaan zitten. Hierdoor komt het land ook meer in aanraking met religieuze groeperingen en terrorisme.
Jordanië beschikt sinds kort over de F-16. Het betreft 16 voormalige USAF F-16's Block 15 OCU. Het waren een van de eerste F-16 bij de USAF maar voor Jordanië is het een behoorlijke voorwaartse stap. Jordanië vliegt namelijk nog met oude F-5's, F-104's en Mirage's. De F-16's krijgen enkele verbeteringen en een nieuwe motor. Ook worden ze geüpdate met het Mlu project zodat ze gelijkwaardig zijn met F-16's van block 50. De F-16's zijn gestationeerd op Muafaq Al-Salti Air Base in het oosten van Jordanië.

13. Marokko
Halverwege december 2007 ging de Amerikaanse regering akkoord met de verkoop van F-16's door Lockheed-Martin aan Marokko. Het betreft 24 F-16C/D Block 50/52 met wapens voor een bedrag van 2.4 miljard dollar. Eerder wilde Marokko de 4e-generatie Rafale straaljagers uit Frankrijk kopen maar besloot later toch voor de F-16 te kiezen.

14. Oman

15. Pakistan
De VS hebben Pakistan "beloond" voor de bijdrage aan de strijd tegen het internationale terrorisme in Afghanistan met de verkoop van 288 F-16's. Pakistan heeft deze aankoop uitgesteld omdat het land dat geld eerst wil gebruiken voor wederopbouw van het land na de aardbeving in 2005.
In Januari 2008 maakte Lockheed-Martin bekend dat het een contract heeft ontvangen van Pakistan voor de levering van 18 F-16's.


16. Polen
De Poolse Luchtmacht heeft 48 F-16C/D Block 52+ besteld bij Lockheed-Martin. De eerste zijn al afgeleverd bij het 3e en 6e Tactische squadron op de vliegbasis nabij Poznan. Polen maakt ook gebruik van externe brandstoftanks (Conformal Fuel Tank) die aan beide zijden van de romp zijn gemonteerd.

17. Portugal
Portugal deed in een later stadium ook mee met de Midlife update van de 4 EPAF landen voor haar F-16 vloot.

F-16AM

19. Taiwan

20. Turkije
De Turkse Luchtmacht heeft een grote vloot van 240 F-16's Block 40 en 50. Deze zijn gekocht onder de naam van Peace Onyx I (160 nieuwe F-16s tussen eind jaren 80 begin jaren 90) en Peace Onyx II (80 nieuww F-16s eind 1990s).

Turkse F-16's worden sinds 2005 geüpdate onder de naam Peace Onyx III waarbij de APG-68(V)9 radar wordt toegevoegd, kleuren cockpit schermen, nieuwe avionica processoren, het Joint Helmet-Mounted Cueing Systeem, Link 16 data link, de advanced interrogator / transponder, geïntegreerde precisie navigatie, een update versie van het zelfbescherming Elektronisch Oorlogvoering Systeem (SPEWS II) en verenigbaarheid met een aantal nieuwe wapen en doel-aanwijssystemen.

21. Venezuela

22. Verenigde Arabische Emiraten

23. Zuid-Korea
De Zuid-Koreaanse Luchtmacht beschikt over een vloot van ongeveer 169 F-16's.

F-16